Vandaag staat er in elk gezin één iemand centraal: moeder. Heel wat mama’s kregen deze ochtend een zelfgemaakt cadeautje van hun jongste spruiten, vergezeld door een gedichtje dat goed werd ingeoefend op school. Tieners zullen nog vlug een kaartje schrijven, nadat vader hen er op gewezen heeft ‘dat ze vandaag ook wel iets mogen doen in het huishouden’. En de vaders zullen voor vrouwlief een bloemetje, dat ergens verstopt zat in huis, bovenhalen of een geplande verrassing verklappen.
In onze collectie bewegend beeld vonden we een typerend familiefilmpje dat dit moment door de jaren heen vereeuwigde.
Mother’s Day, Día de la Madre, Dzien Matki…
Moederdag wordt vrijwel overal ter wereld gevierd. In een aantal landen, zoals Rusland, Vietnam en veel Oost-Europese landen, valt het vieren van de vrouw des huizes samen met de Internationale Vrouwendag (8 maart). De meest voorkomende datum is echter de tweede zondag van mei.
Deze dag is wereldwijd verspreid vanuit de Verenigde Staten. Een zekere Anna Jarvis uit West Virginia maakte er vanaf 1907 haar persoonlijke kruisvaart van om moederdag als officiële feestdag te laten erkennen. Twee jaar na de dood van haar moeder vond ze het belangrijk dat er één dag in het jaar was waarop iedereen zijn waardering uitsprak voor zijn of haar moeder. En haar strijd werd beloond! Op 9 mei 1914 legde president Woodrow Wilson vast dat elke tweede zondag van mei voortaan Mother’s Day zou zijn, een nationale feestdag.
Moederdag op school
Tijdens het interbellum waaide de nieuwe feestdag over naar Europa en ook naar ons land. Het is echter pas na de Tweede Wereldoorlog dat het vieren van moeders in België een vast gebruik wordt. Een belangrijke reden daarvoor is dat lagere scholen vanaf de jaren 40 deze feestdag stimuleerden. In klasverband werd het de gewoonte dat de kinderen een handwerkje maakten, een taart bakten of zelfs een feestje voor hun mama’s organiseerden.
Nochtans werd moederdag in de streek rond Antwerpen al veel langer gevierd. De Antwerpenaren waren zelfs de allereersten op het Europese vasteland die een speciale ‘Dag der Moeders’ hadden. De Antwerpse schepen en kunstenaar Frans van Kuyck lanceerde dit op 15 augustus 1913. Op die dag wordt ook Maria, de moeder van Christus gevierd. Zij is reeds eeuwenlang de patroonheilige van de stad. Van Kuyck mobiliseerde de plaatselijke pers en scholen en richtte zelfs een promotiecomité op. Hij vond het essentieel dat het gezin en de rol van de moeder werd hersteld en gecultiveerd, zeker in tijden van een verstoorde sociale orde.
Commercieel gedoe?
Vandaag klagen veel mensen de commercialisering aan van dergelijke feestdagen. Dit is echter niets nieuws! Reeds vanaf de begindagen van moederdag, spraken Anna Jarvis en haar Europese soortgenoten hun ongerustheid uit over de aanmoedigingen van deze feestdag door de handelaars. De nadruk werd daarom gelegd op een geschenkje dat zélf werd gemaakt, zodat de ‘hoge morele betekenis’ van moederdag niet vertroebeld zou worden door het nastreven van winst door de winkeliers. Het moet echter gezegd worden dat de reclames en acties van bakkerijen, bloemisten of juweliers op moederdag er vermoedelijk voor gezorgd hebben dat deze dag nu deel uitmaakt van onze kalender.
wit-rusland