Recente traditie?
Zo'n maand geleden lieten we een typisch filmpje van moederdag zien. In onze collectie bewegend beeld hebben we er zo'n tiental. Vandaag is het vaderdag en gingen we op zoek naar materiaal in de museumcollectie rond deze feestdag. Niets. Geen filmpje, geen foto, geen reclame en zelfs amper documentatie of literatuur. Zou dit misschien een heel recente traditie zijn, vroegen we ons af. Een feestdag die pas de laatste decennia furore maakte via winkels en scholen?
Ook oorsprong in VS
Een beetje onderzoek leert dat dit niet echt het geval is. Vaderdag werd in 1910, een paar jaar na moederdag, voor het eerst gevierd in de VS. Een dame, Sanora Smart Dodd uit Washington, was samen met haar vijf broers en zussen alleen opgevoed door haar vader. In navolging van de pas gelanceerde feestdag voor moeders, introduceerde ze vaderdag in juni, aangezien haar vader dan verjaarde. Maar hoewel moederdag reeds in 1914 door de Amerikaanse president werd erkend, moest vader wachten tot 1972 vooraleer zijn feestdag officieel werd, op de derde zondag van juni.
Weinig populair
Bovendien liet de internationalisering van deze speciale dag lang op zich wachten. De gebrekkige populariteit wordt verklaard door het feit vader lang weinig actief was in het huishouden. Hij verdiende het daarom minder om een 'vrije dag' te hebben, zoals moederdag voor de mama's bedoeld was. Pas op het moment dat er in de VS en Europa veranderingen te zien waren in deze rolpatronen, werd vaderdag betekenisvol.
Anders dan moederdag wordt vaderdag overal ter wereld op heel andere momenten gevierd. In Spanje, Portugal, Italië en Antwerpen is de sterfdag van Sint-Jozef op 19 maart de dag waarop vader een nieuwe das of zelfgemaakte cadeautjes krijgt van zijn kroost. Zelfs onze vaderdag valt op een ander moment dan oorspronkelijk gelanceerd, namelijk de tweede in plaats van de derde zondag van juni. De Scandinaven zetten hun vaders de tweede zondag van november in de bloemetjes. Maar ook Duitsland, Australië, Polen, Brazilië... hebben allemaal een ander moment voor vaderdag.
Foto's, films?
Het blijft dan toch opvallend dat zelfs in onze recentere collecties, zoals foto's en films uit de jaren 70 en 80 geen sporen terug te vinden zijn van vaderdag in onze streken. Lange tijd - misschien zelfs tot vandaag? - was het de gewoonte dat vader de (foto)camera hanteerde. Hij is dan ook vaak de grote afwezige de familiealbums en -films. De onzichtbare man des huizes.
Vandaar deze een warme oproep naar alle papa's, mama's en kinderen. Hebben jullie nog een foto, filmpje of een andere herinnering aan vaderdag liggen? Breng deze dan gerust naar het museum. Van de foto's en films kunnen wij een kopie maken en zo blijft er toch een tastbare herinnering aan vaderdag in de museumcollectie.