Van manvrouw tot femme fatale
Vrouwen waren de sterren van het variététheater. Opmerkelijk is dat al heel snel bij het ontstaan van het variététheater de vrouw een belangrijke rol speelde. Tot ver in de 17de eeuw verschenen vrouwen nauwelijks op het podium. Vrouwenrollen werden tot dan traditioneel door mannen vertolkt, terwijl in het variététheater de vrouw verkleed als man een vaste act werd. Vrouwelijke artiesten verdienden wel opmerkelijk minder dan hun mannelijke collega’s.

De vrouw verscheen in diverse gedaanten op het podium in het variététheater. Naast de manvrouw waren er de commère en de soubrette. De commère gaf samen met compère vanuit het publiek commentaar op het gebeuren op het podium. De soubrette was een sopraanzangeres die vrolijke stukjes bracht. Enkele zangeressen uit het variété groeiden uit tot de eerste internationale grote sterren. Vooral Parijse vedetten oogstten internationaal succes. Zeker in België waren zij beroemd en geliefd. De bekendste sterren waren Mistinguett, Yvette Guilbert en Josephine Baker. Zij waren ook toonaangevend voor de erotisering van het variététheater. Mistinguett maakte het dragen van pluimen bijzonder populair en Josephine Baker werd het symbool van de wilde, erotische vrouw.

In het variétéprogramma verschenen nieuwe acts waarbij de vrouw centraal stond. In de 19de eeuw werden de eerste schoonheidswedstrijden in het variététheater georganiseerd. Geleidelijk aan kreeg het erotische spektakel in heel wat theaters de bovenhand. Variététheaters die zich wilden distantiëren van de minder kuise theaters, profileerden zich als ‘familieschouwburg’. Het publiek werd er expliciet meegedeeld dat het spektakel door de hele familie kon worden bijgewoond. In de variététheaters werd de aanwezigheid van de verleidelijke vrouw vanzelfsprekend. Weinig verhullende kostuums, expliciete teksten en erotische dansen maakten geleidelijk aan deel uit van het variété.

In de jaren 20 verscheen in de variététheaters een explosie van revues. Terwijl het variététheater nog nauwelijks evolueerde, ontwikkelde de revue zich tot een populaire show. Verleidelijke vrouwen en opzwepende dansen waren steevast het hoogtepunt van deze spektakelrevues. Vrouwengroepen in uniform, massaal en allemaal met dezelfde maten en gewichten die in een rij identieke bewegingen maakten, waren het nieuwe fenomeen. In tegenstelling tot de ballerina’s danste geen enkele van deze ‘girls’ een solo. Toonaangevend werd de ‘French Cancan’, die tot op vandaag in de Parijse Moulin Rouge nog steeds de sfeermaker is.

De dolle jaren van het variététheater

Schouwburgen der Verscheidenheden
Voor elk wat wils
Zien en gezien worden
Van manvrouw tot femme fatale